Patent & Faydalı Model

Patent İzleme Neden Kritik?

Patent tescil ettirmek korumanın başlangıcıdır; sürekliliği ise düzenli izlemeyle sağlanır. 6769 sayılı SMK m.101 uyarınca 3. yıldan itibaren yıllık ücretlerin zamanında ödenmemesi patent hakkının düşmesine yol açar — bu süreler re'sen hatırlatılmaz. Rakip patent başvurularını ve tescillerini takip etmemek ise hem olası ihlal davalarına hazırlıksız yakalanmak hem de pazar içi teknoloji yol haritasından habersiz kalmak demektir. Profesyonel izleme; yıllık ücret takvimini, Bülten yayınlarını, benzer başvuruları ve rakip Ar-Ge hareketlerini tek panelde toplar.

İzleme Kapsamı

Belge360 patent izleme hizmeti dört ana veritabanı katmanını kapsar. Her katman kendi IPC sınıfı, anahtar kelime kümesi, başvuru sahibi ve buluş sahibi eksenlerinde taranır; risk skoruna göre sıralı haftalık/aylık raporlar sunulur.

1. TÜRKPATENT Resmi Patent Bülteni

Türkiye patent ve faydalı model başvuruları başvuru tarihinden 18 ay sonra Resmi Patent Bülteninde yayımlanır. Bültende sektörünüze özgü IPC kodlarıyla ve rakip firma adlarıyla filtreleme yapılır; benzer istemler tespit edildiğinde 48 saat içinde sizi bilgilendiririz.

2. EPO — Espacenet ve Avrupa Patent Bülteni

Avrupa Patent Ofisi'nin Espacenet platformu 140+ ülkeden 120+ milyon patent belgesini içerir. EPC başvuruları ve Euro-PCT'ler düzenli olarak izlenir; rakiplerin EPC ulusal fazlarına geçiş kararları haritalanır. CPC (Cooperative Patent Classification) analizleri teknoloji yönelimlerini gösterir.

3. WIPO — Patentscope ve PCT Başvuruları

WIPO Patentscope PCT sistemindeki uluslararası başvuruların anlık görüntüsünü sağlar. Uluslararası aşamadaki başvurular 30-31 ay içinde ulusal/bölgesel fazlara geçer; bu pencerede itiraz ve hak tesisi için aksiyon planlanabilir. Madrid Protokolü'ne benzer şekilde kritik bir erken müdahale aşamasıdır.

4. USPTO, JPO, CNIPA — Hedef Pazar Ofisleri

ABD (USPTO), Japonya (JPO) ve Çin (CNIPA) gibi ulusal ofisler müşteri talebine göre izlemeye eklenir. İhracat yapan veya küresel rakipleri olan firmalar için bu kapsam, ihlal önleme ve stratejik pozisyon alma açısından kritik öneme sahiptir.

Yıllık Ücret ve Süre Takibi (SMK m.101)

6769 sayılı SMK m.101 uyarınca patent sahipleri başvuru tarihinden itibaren 3. yıldan başlamak üzere her yıl artan tarifede yıllık ücret ödemek zorundadır. Ödeme tarihi başvurunun yıl dönümüne denk gelir; ödenmediği takdirde 6 ay ek süre verilir ve bu süre içinde %50 ek ücretle ödeme yapılabilir. Ek süre de geçerse patent hakkı düşer ve yeniden diriltme yolu yoktur. Yıllık ücret dışında araştırma talebi (12 ay), inceleme talebi (3 yıl), rüçhan hakkı (12 ay) ve PCT ulusal faz (30/31 ay) süreleri de hak düşürücüdür.

• Yıllık ücret — 3. yıldan 20. yıla artan tarife, başvurunun yıl dönümünde ödenir.
• 6 aylık ek süre + %50 ceza — ödeme son şansı; geçilirse patent düşer.
• Araştırma talebi — başvurudan 12 ay içinde zorunlu; yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır.
• İnceleme talebi — başvurudan 3 yıl içinde zorunlu; kritik hak düşürücü süre.
• Paris rüçhan — 12 ay; PCT/EPC ya da doğrudan ulusal başvuruda öncelik hakkı.
• PCT ulusal faz — 30/31 ay; bu süreçte uluslararası koruma planı netleştirilmelidir.
• Belge360 hatırlatma — 6 ay, 3 ay, 1 ay ve 1 hafta önce e-posta + WhatsApp bildirimi.

Belge360 Süreç Adımları

Neden Belge360?

Sıkça Sorulan Sorular

Patent Araştırması Neden Kritik?

Patent araştırması, patent başvurusu öncesinde yapılan en yüksek getirili yatırımdır. 6769 sayılı SMK m.83/2 uyarınca "tekniğin bilinen durumu" başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü ya da kullanım yoluyla kamuya açıklanmış her türlü bilgiyi kapsar. Başvuru öncesi yapılan kapsamlı bir araştırma (a) başvurunun ret riskini %80+ oranda azaltır, (b) istem yapısını en geniş biçimde kurgulamaya imkan verir, (c) tescil sonrası hükümsüzlük davası riskini minimize eder. Araştırmasız yapılan başvuru ise hem TÜRKPATENT harcının boşa gitmesine hem de yıllarca süren tescil sürecinin sonunda reddedilmesine yol açar.

Belge360 Süreç Adımları

Neden Belge360?

Sıkça Sorulan Sorular

Patent İhlali Nedir ve Nasıl Tespit Edilir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.141 uyarınca patent sahibinin izni olmaksızın patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, dağıtılması, ithal edilmesi, ihraç edilmesi veya ticari amaçla stoklanması patent hakkına tecavüz oluşturur. İhlal tespiti kendi başına hukuki bir süreç değil, bilimsel ve teknik bir analiz işidir. Pazar izleme, ürün analizi, tersine mühendislik (reverse engineering) ve istem bazlı karşılaştırma (claim-chart) yöntemleriyle olası ihlal delil değerine sahip raporla belgelenir. Bu rapor, sonraki hukuki aşamalarda (ihtarname, ihtiyati tedbir, dava) zemin oluşturur.

İhlal Türleri (SMK m.141)

• Doğrudan ihlal (literal infringement) — patent istemlerinin tüm unsurlarının birebir ihlalci üründe bulunması.
• Eşdeğerler doktrini (doctrine of equivalents) — istemdeki unsurun ihlalci üründe aynı işlevi aynı yolla gerçekleştiren eşdeğeri kullanılıyorsa yine ihlal kabul edilir.
• Dolaylı ihlal (contributory infringement) — patentli buluşu gerçekleştirmeye özgülenmiş parçaların satılması (SMK m.141/3).
• İthalat ve ihracat ihlali — sahte ürünün Türkiye'ye ithalatı veya ihracatı; gümrük kaydıyla doğrudan bloklanabilir.
• Ticari amaçla stoklama — ürün henüz satılmasa bile ticari amaçla bulundurma ihlal sayılır.
• Yöntem patenti ihlali — yöntem patentinde korunan üretim/işleme sürecinin izinsiz kullanımı (ispat yükü ihlalciye — SMK m.141/2).

Lisans ve Sulh Seçenekleri

Her patent ihlali davayla sonuçlanmak zorunda değildir. Hukuki süreç 2-4 yıl ve yüksek maliyet anlamına gelir; sulh ve lisans çözümleri çoğu vakada hem patent sahibine düzenli gelir hem ihlalciye süreç maliyetinden kurtulma imkanı sunar. 6769 sayılı SMK m.130 kapsamında patent sahibi patentini kısmen veya tamamen lisanslayarak gelir elde edebilir; ihlal tespiti bu müzakerede güçlü bir pazarlık kozu olur. Çapraz lisanslama (cross-licensing) ise iki şirketin birbirlerinin patentlerini karşılıklı kullanmasına imkan verir — özellikle teknoloji yoğun sektörlerde yaygındır.

• Patent değerleme — gelir yaklaşımı (DCF), maliyet yaklaşımı veya pazar karşılaştırması; profesyonel patent değerleme uzmanı raporu.
• Lisans türü — münhasır (exclusive), gayrimünhasır (non-exclusive) veya inhisari; lisans alanın pazardaki konumuna göre seçilir.
• Royalty modeli — sabit ücret, net satış yüzdesi (tipik %2-8), minimum garanti + royalty, kademeli tarife.
• Coğrafi kapsam — tek ülke, bölge (AB, NAFTA) veya dünya çapında; pazar stratejisine göre.
• Süre — patentin kalan koruma süresi içinde, yenilenebilir veya kesin.
• TÜRKPATENT sicil tescili — lisans/devir sözleşmesi sicile kaydedilmelidir; aksi halde 3. kişilere karşı hüküm ifade etmez.

Belge360 Süreç Adımları

Neden Belge360?

Sıkça Sorulan Sorular

Faydalı Model Nedir, Kimlere Uygun?

Faydalı model, 6769 sayılı SMK m.142-145 kapsamında patent gibi buluşları koruyan ancak daha hızlı ve ekonomik bir süreçle elde edilen sınai mülkiyet hakkıdır. Temel farkı patentten: buluş basamağı şartı aranmaz; yalnızca yenilik ve sanayide uygulanabilirlik yeterlidir. Bu nedenle "küçük buluşlar" olarak da anılır. Koruma süresi 10 yıl (uzatılamaz) ve esasa ilişkin inceleme yapılmaz. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ), bireysel mucitler, mekanik/yapısal iyileştirme yapan üreticiler ve mevcut ürünleri iyileştiren teknik çözümler için idealdir. 2017 reformu sonrası faydalı modelde de araştırma raporu zorunlu hale getirilerek koruma kalitesi güçlendirilmiştir.

Patent vs Faydalı Model Karşılaştırma

Gerekli Belgeler ve Şartlar

Faydalı model başvurusu patent başvurusuyla aynı dosya yapısını gerektirir; fark inceleme aşamasındadır. SMK m.142/3 uyarınca aşağıdaki konular faydalı model olarak korunamaz: kimyasal ve biyoteknolojik maddeler ve bu maddeleri elde etme usulleri; üretim yöntemleri (yalnızca yönteme ilişkin buluşlar). Bu tür buluşlar için patent başvurusu gerekir.

• Tarifname — teknik alan, mevcut tekniğin kusurları, buluşun çözümü ve uygulama örnekleri.
• İstemler — bağımsız + bağımlı istemler; faydalı modelde bağımsız istem sayısı sınırlı tutulur.
• Özet — 150 kelimeyi aşmayan buluş özeti.
• Teknik çizimler — numaralandırılmış referanslarla net, siyah-beyaz.
• Buluş sahibi bilgileri ve buluş sahipliği beyanı.
• Başvuru sahibi belgeleri — gerçek kişi kimlik / tüzel kişi ticaret sicili.
• Vekaletname — patent vekili için (noter onayı gerekmez).
• Rüçhan belgesi — varsa 12 ay içinde tasdikli sureti.

Başvuru Süreci ve Takvim

• Başvuru — dosya elektronik olarak TÜRKPATENT'e sunulur; başvuru tarihi rüçhan hakkını doğurur.
• Şekli inceleme — 2-4 hafta; evrak tamlığı kontrolü.
• Araştırma raporu — 6-9 ay; yenilik değerlendirmesi (buluş basamağı değerlendirilmez).
• Bülten yayını — araştırma raporu sonrası Resmi Patent Bülteninde yayımlanır.
• 3 aylık itiraz süresi — üçüncü kişiler yayım sonrası 3 ay içinde itiraz edebilir.
• Tescil belgesi — itiraz gelmezse veya itiraz reddedilirse tescil belgesi düzenlenir.
• Toplam süre — başvurudan tescile 8-14 ay.
• Yıllık ücret — 3. yıldan itibaren her yıl ödeme; ödenmezse hak düşer (SMK m.101).

Ücretlendirme

Faydalı model sürecinin maliyeti iki kalemden oluşur: TÜRKPATENT resmi harçları ve Belge360 danışmanlık paketi. Resmi harçlar TÜRKPATENT yıllık tarifesinden belirlenir (başvuru, araştırma, tescil, yıllık ücretler). Danışmanlık paketi tarifname/istem yazımı, çizim hazırlığı, e-imzalı başvuru ve süreç takibini kapsar. Faydalı model, patente göre paket ücreti açısından yaklaşık %40-60 daha ekonomik olup KOBİ'ler için önerilir. Ön patentlenebilirlik araştırması her zaman ücretsizdir; patent mi faydalı model mi kararı bu ön araştırmanın çıktısı üzerine netleştirilir.

Belge360 Süreç Adımları

Neden Belge360?

Sıkça Sorulan Sorular