Coğrafi İşaret Tescili

Menşe Adı

Ürünün tüm üretim, işleme ve hazırlama aşamalarının belirlenmiş coğrafi alan içinde gerçekleşmesi gerekir. Ürünün karakteristik nitelikleri büyük ölçüde o coğrafi alana bağlıdır. Örnek: Ezine Peyniri, Finike Portakalı, Malatya Kayısısı.

Mahreç İşareti

Ürünün üretim, işleme veya hazırlama aşamalarından en az biri belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmelidir. Diğer aşamalar farklı bölgelerde yapılabilir. Örnek: Hereke İpek Halısı, Isparta Halısı, Maraş Dondurması.

Tanım ve Şartlar

Menşe adı veya mahreç işareti kapsamına girmemesine rağmen, geleneksel olarak en az 30 yıldır tanınmış ve/veya belirlenmiş bir alanın hammaddesi, bileşimi ya da üretim yöntemiyle üretilen ürünlerdir. 'Baklava', 'Döner', 'Lokum' gibi ürünler bu kapsamda tescillenebilir.

• En az 30 yıllık geleneksel kullanım
• Standart bir üretim yöntemi veya reçetesi olmalı
• Geleneksel karakterini belgeleyecek kaynaklar sunulmalı

Süreç Akışı

• 1. Ön araştırma: Aynı veya benzer bir tescil olup olmadığının kontrolü
• 2. Başvuru formunun ve teknik dosyanın hazırlanması
• 3. TÜRKPATENT'e başvuru ve şekli inceleme (1-3 ay)
• 4. Resmi Gazete'de yayım ve 3 aylık itiraz süresi
• 5. İtiraz yoksa veya reddedilirse tescil belgesinin düzenlenmesi
• 6. Toplam süre: ortalama 12-18 ay

Teknik Dosya İçeriği

• Başvuru sahibinin kimlik ve yetki belgeleri
• Ürünün adı ve türünü tanımlayan açıklama
• Coğrafi sınırları gösteren harita ve alanın tanımı
• Ürünün ayırt edici özellikleri ve teknik özellikleri
• Üretim metodu, hammadde ve işleme süreçleri
• Coğrafi alan ile ürün arasındaki bağlantının açıklanması
• Denetim mekanizması ve denetim birimi bilgileri
• Tarihçe ve geleneksel bilgi kaynakları

AB Sistemindeki Karşılıklar

• PDO (Protected Designation of Origin) — Menşe adı karşılığı
• PGI (Protected Geographical Indication) — Mahreç işareti karşılığı
• TSG (Traditional Specialty Guaranteed) — Geleneksel ürün adı karşılığı
• Türkiye'den tescillenen örnek: Antep Baklavası, Aydın İnciri (PGI)

AB başvurusu için öncelikle Türkiye'de tescil alınmış olması ve DOOR / eAmbrosia veritabanlarına Tarım ve Orman Bakanlığı aracılığıyla başvurulması gerekmektedir. Süreç 3-5 yıl alabilir.

Denetim Yükümlülüğü

Tescil sahibi, ürünün üretim, işleme ve pazarlama aşamalarını denetlemekle yükümlüdür. Denetim raporları yılda en az bir kez TÜRKPATENT'e sunulmalıdır. Denetim yapılmaması veya yetersiz denetim tescilin iptaline neden olabilir.

Amblem Kullanımı

TÜRKPATENT tarafından verilen coğrafi işaret amblemi, tescil şartlarına uyan ürünlerin ambalajlarında kullanılabilir. Amblem kullanım hakkı için ayrıca başvuru yapılması gerekmektedir. Amblemsiz satış tercih edilebilir ancak tüketici nezdinde güvenilirlik azalır.